Giới thiệu chung: Những thức uống có cồn được tạo thành bởi sự lên men và chưng cất bao gồm: bia (3,5 - 5,5% cồn), rượu vang (khoảng 12 - 15% cồn) và rượu nặng (khoảng 45% cồn). Bia có nhiều loại, tùy vào công nghệ sản xuất mà ta có bia tươi, bia chai, bia lon. Rượu có rượu trắng, rượu mùi (liquor), rượu vang (wine) đỏ, vang trắng, rượu nặng (matured spirit) như rum, whisky, sherry và port.
Các bước:
Bước 1
Não có nhiều chất béo mà rượu lại dễ hòa tan trong các chất béo nên sau khi vào cơ thể, nồng độ rượu ở tổ chức não cao gấp 2 lần ở máu. Lúc đầu, rượu gây hưng phấn, kích thích nhưng sau đó ức chế gây mệt mỏi, buồn ngủ. Do đó, uống rượu mà tham gia giao thông hoặc lao động thì dễ bị tai nạn. Nếu uống nhiều và lâu dài sẽ dễ bị nghiện rượu và đưa đến những tác hại cho cơ thể như tổn thương gan, tim, tăng nguy cơ ung thư, suy nhược...
Bước 2
Uống bao nhiêu là vừa?
Chất gây ảnh hưởng cho cơ thể có trong rượu bia chính là cồn. Hiệu quả của rượu bia (cồn) có thể xuất hiện trong khoảng 10 phút sau khi uống và nồng độ cồn trong máu đạt đỉnh trong vòng 40 - 60 phút. Cồn sẽ tồn tại trong máu cho đến khi được gan chuyển hóa. Gan cần khoảng một giờ để chuyển hóa 12 - 14 g cồn - tương đương 12 oz bia (1 lon bia); 4 oz rượu vang (113 g); 1,24 oz rượu nặng (35 g).
Nếu uống rượu bia với tốc độ nhanh hơn tốc độ gan chuyển hóa cồn thì nồng độ cồn trong máu sẽ tăng lên. Mức độ say và các biểu hiện của cơ thể phụ thuộc vào nồng độ cồn trong máu, và tùy vào "đô" của mỗi người (người uống nhiều "đô" cao hơn người uống ít). Cụ thể, nếu nồng độ cồn trong máu đạt:
* 0,02%: tương đương uống khoảng 1 lon bia, ở người uống ít hoặc uống trung bình sẽ thấy ấm người và thư giãn.
* 0,04%: uống khoảng 1,5 lon bia trong 1 giờ, đa số cảm thấy thư giãn, nói nhiều, vui vẻ, da ửng đỏ và sự phối hợp vận động có ảnh hưởng.
* 0,05%: khoảng 2 lon/giờ, mất khả năng xét đoán, suy nghĩ, cũng như mất tính chủ động và huyết áp tăng.
* 0,08%: huyết áp tiếp tục tăng, khó kiềm chế cử chỉ, cử động bất thường.
* 0,1%: mất tự chủ, hay đi đi lại lại, nói lắp bắp, lung tung, nói líu nhíu.
* 0,2%: thần kinh bị tác động nghiêm trọng, đi bắt đầu lảo đảo, nói to, không mạch lạc, lái xe dễ gây tai nạn.
* 0,3%: vùng não bị tổn thương, tạo nên nhiều ý nghĩ sai lầm.
* 0,4%: nếu ngủ, khó bị đánh thức, không chủ động trong hành động.
* 0,5%: kết hợp hôn mê.
* 0,6%: có thể liệt hô hấp và tử vong.
Uống điều độ là uống ở giới hạn mà mức lợi ích của rượu đối với sức khỏe cao hơn sự tác hại. Quan điểm mới nhất về liều lượng uống trung bình là không hơn 1 - 2 liều tiêu chuẩn/ngày đối với nam, không hơn 1 liều/ngày đối với nữ.
Uống liều tiêu chuẩn là uống khoảng 12 - 14 g cồn, tương đương 1 lon bia hoặc 100 ml rượu vang hoặc một ngụm rượu nặng 40% (gin, whisky).
Bước 3
Uống thế nào là hợp lý?
Rượu được hấp thu nhanh, 90% lượng rượu uống vào được hấp thu tại ruột non, chỉ một ít được chuyển hóa ở dạ dày. Kích thước, giới tính, cân nặng, hàm lượng chất béo và số lượng thức ăn (loại và lượng thức ăn) trong dạ dày sẽ ảnh hưởng đến sự hấp thu rượu vào máu. Ví dụ, thức ăn có nhiều mỡ hay carbohydrat sẽ làm giảm tỉ lệ hấp thu. Những thức uống có cồn loại sủi bọt như champagne sẽ làm rượu hấp thu nhanh hơn.
Ví dụ: một người nam nặng khoảng 70 kg sau khi uống 2 chai bia (340 g/chai) sẽ có nồng độ rượu trong máu khoảng 0,4%.
Khi uống cùng một lượng rượu thì phụ nữ sẽ có nồng độ cồn trong máu cao hơn đàn ông vì có sự khác nhau về sinh lý liên quan đến giới. Ví dụ: Nếu uống khoảng 8 g cồn, thì sau 1 giờ đầu tiên nồng độ cồn trong máu của người nam nặng 65 kg là 0,15 g/dl; còn ở người nữ 55 kg sẽ là 0,2 g/dl.
Kiểu uống cũng quan trọng như lượng uống, uống ừng ực, uống một hơi khác với uống nhâm nhi, uống lai rai; uống mỗi ngày hay chỉ uống khi có dịp...
Ở Việt Nam, người đang điều khiển xe trên đường không được có nồng độ cồn trong máu vượt quá 80 mg/100 ml máu hay nồng độ cồn vượt quá 40 mg/1 lít khí thở.
Như vậy, đừng uống rượu lúc bụng đói và cũng đừng uống quá nhiều loại rượu một lúc. Nên ăn nhiều mồi, còn rượu thì chỉ nhấp môi. Nếu khách lỡ quá chén, tức là uống quá liều tiêu chuẩn, gia chủ không nên để khách ra về ngay.
Mỗi người phải biết lượng sức mình, đừng vì quá vui mà say xỉn, biến Tết vui thành Tết buồn thì phí lắm thay!
Bài viết liên quan: